Δίαιτα για αποκατάσταση
Όταν πρόκειται για τη θεραπεία ασθενειών, οι περισσότερες δίαιτες παίζουν περισσότερο προληπτικό ρόλο: τρώτε καλύτερα, χάνετε βάρος και αποφεύγετε την ημέρα που ο γιατρός σας θα σας δώσει μια ανεπιθύμητη διάγνωση. Τα τελευταία χρόνια, η κετογονική δίαιτα έχει αλλάξει αυτή τη δυναμική, περνώντας από μια προληπτική δίαιτα σε μια θεραπευτική δίαιτα. Ακολουθώντας μια τέτοια δίαιτα, λένε οι υποστηρικτές της, οι ασθενείς με σοβαρές και απειλητικές για τη ζωή ασθένειες κάνουν περισσότερα από το να τρώνε σωστά, αλλά χρησιμοποιούν μια μη φαρμακολογική θεραπεία που μπορεί να επηρεάσει άμεσα την ανάρρωσή τους. Σε μια εποχή που ορίζεται από τις υψηλές τιμές των φαρμάκων και τις δραματικές αλλαγές στις διατροφικές αρχές, μια τέτοια δήλωση παρουσιάζει ενδιαφέρον.
«Οι κετογονικές δίαιτες χρησιμοποιούνται σε συγκεκριμένες καταστάσεις, όπως ο έλεγχος της επιληψίας, εδώ και πολλά χρόνια», εξηγεί ο David S. Ludwig, MD, PhD, ιδρυτής του προγράμματος Optimal Weight for Life (OWL) στο Νοσοκομείο Παίδων της Βοστώνης και καθηγητής διατροφής στο Harvard School of Public Health. «Ωστόσο, το ενδιαφέρον για τη χρήση αυτού του διατροφικού σχήματος για την παχυσαρκία, τον διαβήτη και άλλες χρόνιες ασθένειες έχει αυξηθεί την τελευταία δεκαετία λόγω των εντυπωσιακών αποτελεσμάτων από εργαστηριακές δοκιμές και προκαταρκτικές κλινικές δοκιμές».
Σε αυτήν την ανασκόπηση, θα ρίξουμε μια πιο προσεκτική ματιά σε αυτό που προτείνει η τελευταία έρευνα σχετικά με τα οφέλη της κετογονικής δίαιτας για ορισμένες ασθένειες.
Σε αυτήν την ανασκόπηση, θα ρίξουμε μια πιο προσεκτική ματιά σε αυτό που προτείνει η τελευταία έρευνα σχετικά με τα οφέλη της κετογονικής δίαιτας για ορισμένες ασθένειες.
Τι είναι η κετογονική δίαιτα;
Η κλασική κετογονική δίαιτα αποτελείται κυρίως από λίπος (80-90%), με το υπόλοιπο να είναι γεμάτο με πρωτεΐνες (8%-15%) και, σε ελάχιστο βαθμό, υδατάνθρακες (2%-5%). Ο στόχος είναι να μιμείται την κατάσταση του σώματος κατά τη διάρκεια της νηστείας χωρίς να παρεμποδίζεται η ικανότητά του να αναπτύσσεται. Όταν η ποσότητα των μεταβολιζόμενων πρωτεϊνών και υδατανθράκων είναι περιορισμένη, η ενέργεια αρχίζει να παράγεται από τα λίπη στο σώμα ή να καταναλώνεται στα τρόφιμα. Καθώς τα επίπεδα γλυκόζης μειώνονται, τα κετονοσώματα που παράγονται από λίπος γίνονται η κύρια πηγή ενέργειας του σώματος - μια μεταβολική κατάσταση γνωστή ως κέτωση.
Εκτός από την κλασική κετογονική δίαιτα, υπάρχουν επίσης τρεις παραλλαγές αυτής της δίαιτας: η δίαιτα τριγλυκεριδίων μέσης αλυσίδας, η Τροποποιημένη δίαιτα Atkins και η δίαιτα χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη. Αυτή η ποικιλία δίαιτας δίνει στους θεράποντες ιατρούς την ευκαιρία να επιλέξουν μια επιλογή αποδεκτή από τον ασθενή αυξάνοντας την ποσότητα πρωτεΐνης, μειώνοντας την ποσότητα λίπους, εξαλείφοντας όλους τους φυτικούς υδατάνθρακες εκτός από μη αμυλούχους και άλλες προσαρμογές.
Ακόμη και με μια μεγάλη ποικιλία διατροφών για να διαλέξετε, οποιαδήποτε δίαιτα επιλέγεται πρέπει να είναι προσαρμοσμένη στις ατομικές ανησυχίες για την υγεία του ασθενούς.
«Αν γίνει λανθασμένα, η κετογονική δίαιτα μπορεί να αυξήσει σημαντικά τον κίνδυνο προβλημάτων όπως διατροφικές ελλείψεις, υποογκαιμία, υποκαλιαιμία, πέτρες στα νεφρά και ουρική αρθρίτιδα», λέει ο Δρ Ludwig. «Ωστόσο, αυτοί οι κίνδυνοι μπορούν να ελαχιστοποιηθούν με μια σωστά διαμορφωμένη δίαιτα».
Λίστα προϊόντων: Τι πρέπει να υπάρχει σε ένα «κετογονικό» πιάτο;
Καθορισμένη από τους περιορισμούς της, η κετογονική δίαιτα έχει έναν μακρύ κατάλογο τροφών που πρέπει να περιοριστούν ή να εξαλειφθούν κατά τη διάρκεια της δίαιτας:
- Δημητριακά και προϊόντα με βάση αυτά (ρύζι, σιτάρι, σίκαλη, βρώμη, κριθάρι, κινόα, ζυμαρικά, δημητριακά, πίτσα)
- Όσπρια
- Αμυλούχα λαχανικά και καλλιέργειες (μπιζέλια, καλαμπόκι, πατάτες, γιαμ)
- Υψηλά σε υδατάνθρακες και αποξηραμένα φρούτα (μπανάνες, μήλα, πορτοκάλια)
- Διαιτητικές τροφές με χαμηλά λιπαρά
- Επεξεργασμένα λίπη και έλαια, καθώς και φυτικά έλαια
- Ζάχαρη
- Αλκοόλ
Όσον αφορά τα επιτρεπόμενα τρόφιμα, η κετογονική δίαιτα εξακολουθεί να προσφέρει πολλές επιλογές, όπως βοδινό, χοιρινό, πουλερικά, ψάρια, αυγά, τυριά, αβοκάντο, ελαιόλαδο και λάδι καρύδας. Επιτρέπονται επίσης οποιαδήποτε μη αμυλούχα λαχανικά, όπως πράσινη σαλάτα, πράσινα φασόλια, λάχανο και μπρόκολο.
Ο Δρ Ludwig σημειώνει ότι παρά τη μακρά λίστα περιορισμών της δίαιτας, η αυξημένη πρόσληψη λίπους μπορεί να την κάνει «πιο ζουμερή και πιο νόστιμη», ειδικά επειδή η δίαιτα δεν περιορίζει την πρόσληψη θερμίδων όπως οι περισσότερες δίαιτες.
Τελευταία κλινικά δεδομένα για διάφορες καταστάσεις και ασθένειες
Επιληψία: νέα οφέλη και κίνδυνοι της διατροφικής θεραπείας
Αν και η κετογονική δίαιτα έχει κερδίσει πρόσφατα την προσοχή, οι ιατρικές ρίζες της πάνε σχεδόν έναν αιώνα πίσω. Αναπτύχθηκε για πρώτη φορά ως θεραπεία για την επιληψία το 1921, με στόχο την προσομοίωση μιας κατάστασης νηστείας που έχει την ιδιότητα να καταστέλλει τις κρίσεις. Αυτή η θεραπεία έπεσε στο περιθώριο με την εμφάνιση των αντισπασμωδικών φαρμάκων όπως η φαινυτοΐνη λίγο περισσότερο από μια δεκαετία αργότερα, αλλά σύντομα ανέκτησε ξανά δημοτικότητα όταν τα παιδιά με ανθεκτική στα φάρμακα επιληψία απαλλάχτηκαν από κρίσεις μετά την έναρξη της δίαιτας, εύρημα που επιβεβαιώθηκε από μια τυχαιοποιημένη δοκιμή το 2008.
Η κετογονική δίαιτα χρησιμοποιείται πλέον ευρέως στη θεραπεία ασθενών που δεν ανταποκρίνονται στα κύρια αντισπασμωδικά, και συστηματικές ανασκοπήσεις αυτής της θεραπείας έχουν βρει σημαντικές μειώσεις στη συχνότητα των κρίσεων, έως και 85%. Πέρυσι, επιστημονικές δημοσιεύσεις δημοσίευσαν στοιχεία ότι αυτή η θεραπεία είναι εξίσου αποτελεσματική με την καλοστομία και τη διέγερση του πνευμονογαστρικού νεύρου, που χρησιμοποιούνται για τη μείωση της συχνότητας των επιληπτικών κρίσεων και τη βελτίωση της κατάστασης των παιδιών που είναι ανθεκτικά στα φάρμακα.
Ωστόσο, οι λόγοι για τους οποίους αυτή η δίαιτα είναι τόσο αποτελεσματική δεν είναι απολύτως σαφείς. Σύμφωνα με τον Dr. John M. Roe, επικεφαλής του τμήματος παιδονευρολογίας στο Albert Children's Hospital στον Καναδά, υπάρχουν βασικά άλυτα ερωτήματα σχετικά με τις άμεσες επιδράσεις των λιπαρών οξέων στη διεγερσιμότητα, τον περιορισμό της γλυκόλυσης, την αντιοξειδωτική δράση και πιθανές επιδράσεις στο σχηματισμό της εντερικής μικροχλωρίδας. Η δική του πρόσφατη έρευνα προτείνει ότι δεν είναι μία μέθοδος, αλλά ένας συνδυασμός διαφορετικών θεραπευτικών προσεγγίσεων που καθορίζει τον βαθμό στον οποίο η κετογονική δίαιτα είναι αποτελεσματική, συμπεριλαμβανομένων των αντισπασμωδικών επιδράσεων των κετονικών σωμάτων.
«Η ιδέα ότι ο αλλοιωμένος ή μη φυσιολογικός μεταβολισμός είναι η υποκείμενη αιτία της επιληψίας κερδίζει δυναμική», λέει ο Δρ Roh. Πρόσθεσε επίσης ότι αυτό, με τη σειρά του, αυξάνει τον όγκο της έρευνας σε θεραπείες που λειτουργούν σαν μια «κετογονική δίαιτα σε χάπι», μια ιδέα που ο Δρ Ρο και οι συνεργάτες του πρωτοεμφανίστηκαν πριν από 10 χρόνια και η οποία παραμένει αναπόδεικτη μέχρι σήμερα.
Παρά την απίστευτη επιτυχία της, η κετογονική δίαιτα ενέχει ορισμένους κινδύνους. Το 2008, οι ερευνητές ανέφεραν δύο περιπτώσεις αιφνίδιας καρδιακής ανακοπής σε παιδιά που ακολούθησαν αυτή τη δίαιτα για 3 χρόνια. Η δυσλειτουργία του μυοκαρδίου και η παράταση του διαστήματος QT στο ΗΚΓ είναι επιπλοκές που σχετίζονται με ανεπάρκεια σεληνίου που εμφανίζεται κατά τη διάρκεια της κετογονικής δίαιτας.
Διαβήτης τύπου 2/παχυσαρκία: πώς να σπάσετε τον φαύλο κύκλο
Η μακροπρόθεσμη προώθηση δίαιτας χαμηλών λιπαρών, συχνά με τη μορφή κατανάλωσης τροφών με υψηλή περιεκτικότητα σε υδατάνθρακες με αυξημένο γλυκαιμικό φορτίο, θεωρείται ο κύριος ένοχος της σύγχρονης «επιδημίας» της παχυσαρκίας.
Οι ερευνητές προσπαθούν επί του παρόντος να ανακαλύψουν εάν μια κετογονική δίαιτα μπορεί να επαναφέρει τα πάντα στο φυσιολογικό. Τα αποτελέσματα είναι ελπιδοφόρα, καθώς ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι η κετογονική δίαιτα οδηγεί σε μεγαλύτερη απώλεια βάρους από τις αντίστοιχες με χαμηλά λιπαρά ενώ ταυτόχρονα είναι και κατασταλτικό της όρεξης.
Επίσης, σε ορισμένες κριτικές, η κετογονική δίαιτα έχει γίνει το κύριο επίκεντρο της έρευνας για τη θεραπεία του διαβήτη τύπου 2.
«Εξ ορισμού, ο διαβήτης τύπου 2 είναι μια κατάσταση δυσανεξίας στους υδατάνθρακες», λέει ο Δρ Ludwig. «Έτσι, έχει εννοιολογικό νόημα ότι η μείωση ή η εξάλειψη των υδατανθράκων από τη διατροφή θα βελτίωνε τουλάχιστον τον έλεγχο (π.χ., θα μείωνε την ανάγκη για φάρμακα) και ίσως θα βοηθούσε στην αντιμετώπιση του υποκείμενου μεταβολικού προβλήματος».
Η ικανότητα της κετογονικής δίαιτας να μειώνει την ανάγκη για αντιδιαβητικά φάρμακα μέσω βελτιωμένου γλυκαιμικού ελέγχου, απώλειας βάρους και άλλων βασικών επιδράσεών της έχει παρατηρηθεί σε πολλές μελέτες τα τελευταία 20 χρόνια ή περισσότερο, τόσο ως αυτόνομη θεραπεία όσο και σε συνδυασμό με άλλες διατροφικές παρεμβάσεις. Πρόσφατα, τα κετογονικά συμπληρώματα κατανάλωσης έχουν επίσης αναφερθεί ότι ρυθμίζουν τα γλυκαιμικά επίπεδα και βελτιώνουν την ευαισθησία στην ινσουλίνη, υπογραμμίζοντας τη συνεχιζόμενη προσπάθεια να παρέχονται στους ασθενείς όλα τα οφέλη μιας κετογονικής δίαιτας χωρίς να χρειάζεται να ακολουθούν αυστηρή δίαιτα.
Παρά αυτά τα οφέλη, ο Δρ Ludwig υπενθυμίζει στους θεράποντες ιατρούς ότι «καμία υπάρχουσα δοκιμή δεν είναι επαρκώς ισχυρή για να εγγυηθεί μακροπρόθεσμη ασφάλεια και αποτελεσματικότητα».
Επειδή οι διαβητικοί ασθενείς που περιορίζουν την πρόσληψη υδατανθράκων διατρέχουν κίνδυνο υπογλυκαιμίας, συνιστάται να συνδυάζουν αυτή τη δίαιτα με αλλαγές στη δοσολογία της ινσουλίνης και των εκκριτικών ινσουλίνης.
Καρκίνος: πώς να επηρεάσετε τη διαδικασία ανάπτυξης του όγκου
Ο καρκίνος είναι μια ασθένεια γνωστή για την ποικιλομορφία του, αλλά έχει μια ορισμένη ιδιότητα που είναι κοινή στους περισσότερους τύπους όγκων - το φαινόμενο Warburg, το οποίο περιγράφει πώς τα καρκινικά κύτταρα χρησιμοποιούν τη γλυκόζη ως κύρια πηγή ενέργειας. Αυτή η ιδιότητα καθιστά την κετογονική δίαιτα κατάλληλο συμπλήρωμα στην πρωτογενή θεραπεία της νόσου, καθώς η θεωρία είναι ότι η αφαίρεση της κύριας πηγής διατροφής του όγκου θα βοηθήσει στον περιορισμό της περαιτέρω ανάπτυξής του.
Λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι οι ογκολογικές ασθένειες διαφέρουν σημαντικά μεταξύ τους, τα αποτελέσματα των μελετών δεν είναι πάντα αξιόπιστα. Μια ανασκόπηση κλινικών δεδομένων από 78 ασθενείς με διάφορους τύπους όγκων βρήκε μια τάση προς βελτιωμένα αποτελέσματα, αλλά περιελάμβανε επίσης μια περίπτωση καθυστερημένης ανάρρωσης παρά την αυστηρή τήρηση μιας κετογονικής δίαιτας κατά την παρηγορητική φάση της θεραπείας. Σε ασθενείς με γλοίωμα, δεν παρατηρήθηκαν σοβαρές παρενέργειες αυτής της δίαιτας και σε ορισμένες περιπτώσεις αναφέρθηκε ότι η εξέλιξη της νόσου επιβραδύνθηκε σε διάστημα 6 εβδομάδων. Πρόσφατα αποτελέσματα μαγνητικής τομογραφίας σημείωσαν συσσώρευση κετονικών σωμάτων σε δύο ασθενείς με όγκο στον εγκέφαλο που ακολούθησαν αυτή τη δίαιτα.
Η δημιουργία ενός πειστικού παραδείγματος της αποτελεσματικότητας αυτής της θεραπευτικής προσέγγισης είναι επί του παρόντος αδύνατη. Μέχρι σήμερα, όλες οι έρευνες σε αυτόν τον τομέα είναι ασυνεπείς, και ακόμη και αν τα αποτελέσματα είναι θετικά, πολλά από αυτά έχουν κατασκευαστεί εσφαλμένα. Μέχρι αυτές οι μελέτες να ικανοποιήσουν τις αυστηρές απαιτήσεις των τυχαιοποιημένων δοκιμών, η κετογονική δίαιτα παραμένει μόνο μια πολλά υποσχόμενη και πολλά υποσχόμενη, αλλά αναπόδεικτη κλινική μέθοδος για τη θεραπεία του καρκίνου.
Νευρολογικές διαταραχές: σύντροφοι της επιληψίας
Η αναμφισβήτητη αποτελεσματικότητα της κετογονικής δίαιτας στη θεραπεία της επιληψίας έχει οδηγήσει σε μεγάλο αριθμό μελετών που στοχεύουν στον εντοπισμό των οφελών της στη θεραπεία άλλων νευρολογικών παθήσεων. Η βάση για αυτό το ενδιαφέρον είναι η ικανότητα της κετογονικής δίαιτας να έχει ισχυρή επίδραση στην πλαστικότητα των νευρώνων, ικανή να ομαλοποιήσει και ακόμη και να βελτιώσει τη λειτουργία τους.
«Η βασική προϋπόθεση της χρήσης της κετογονικής δίαιτας είναι ότι η θεραπεία μπορεί να έχει πολύ ευρείες νευροπροστατευτικές επιδράσεις», εξηγεί ο Δρ Roh.
Τα αποτελέσματα μπορεί να είναι πρόωρα και συχνά αβάσιμα, αλλά το ευρύ φάσμα των εφαρμογών τους παραμένει εντυπωσιακό. Η θεραπεία της ημικρανίας, που πιστεύεται ότι προκαλείται εν μέρει από διαταραχή ανεπάρκειας ενέργειας, με συμπληρώματα κετόνης έδειξε θετικά αποτελέσματα σε μια προκαταρκτική μελέτη. Ασθενείς με ήπιες έως μέτριες μορφές της νόσου του Αλτσχάιμερ εμφάνισαν βελτιωμένα αποτελέσματα σε γνωστικά τεστ που διεξήχθησαν μετά από τρεις μήνες διατήρησης κετογονικής δίαιτας και ασθενείς με νόσο του Πάρκινσον εμφάνισαν σημαντική βελτίωση στη λειτουργία μετά από θεραπεία με παρόμοια δίαιτα. Βελτιώσεις στην ανάπτυξη των δεξιοτήτων συμπεριφοράς σημειώθηκαν επίσης σε παιδιά με αυτισμό που ακολούθησαν κετογονική δίαιτα.
Τα αποτελέσματα των δοκιμών σε ζώα υποδεικνύουν επίσης τον ευεργετικό ρόλο της κετογονικής διατροφής στη θεραπεία της τραυματικής εγκεφαλικής βλάβης, καθώς μπορεί να διορθώσει τις μεταβολικές αλλαγές στον εγκέφαλο που προκαλούνται από τέτοιους τραυματισμούς. Το ίδιο αποτέλεσμα μπορεί να παρατηρηθεί στην αμυοτροφική πλευρική σκλήρυνση, στην οποία η διαταραχή της μιτοχονδριακής λειτουργίας παίζει σημαντικό ρόλο.
Αθλητές αντοχής: Η κετογονική δίαιτα βελτιώνει την απόδοση;
Όχι μόνο άτομα με διάφορες ασθένειες προσπαθούν να επωφεληθούν από την κετογονική δίαιτα, αλλά και υγιείς αθλητές που θέλουν να βελτιώσουν την απόδοσή τους.
Σύμφωνα με τη Lorna Doyle, Ph.D., λέκτορα και ερευνήτρια στη διατροφή και την αθλητική διατροφή στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας Waterford στην Ιρλανδία, οι αθλητές αντοχής έχουν αλλάξει δραματικά από την εποχή της φόρτωσης άνθρακα πριν από μεγάλους αγώνες. Αναγνωρίζοντας τους περιορισμούς και τους κινδύνους που σχετίζονται με τις γεμάτες υδατάνθρακες δίαιτες, πολλοί αθλητές έχουν αρχίσει να αναζητούν νέα διατροφικά σχήματα για να βελτιώσουν την απόδοσή τους.
Η Δρ Ντόιλ και οι συνεργάτες της μελέτησαν την απόδοση 20 προπονημένων ανδρών αθλητών (μέση ηλικία 33 ετών) που ακολούθησαν είτε δίαιτα υψηλής περιεκτικότητας σε υδατάνθρακες είτε κετογονική δίαιτα για 12 εβδομάδες ενώ χρησιμοποιούσαν τα ίδια σχήματα προπόνησης. Διαπίστωσαν ότι οι συμμετέχοντες στην ομάδα της κετογονικής δίαιτας παρουσίασαν σημαντικά μεγαλύτερες μειώσεις στο σωματικό βάρος (-5,9 kg έναντι -0,8 kg στη δεύτερη ομάδα) και στο ποσοστό σωματικού λίπους (-5,2% έναντι -0,7% στη δεύτερη ομάδα). Αν και δεν υπήρχαν σημαντικές διαφορές στην απόδοση και την απόδοση 100 χιλιομέτρων μεταξύ των ομάδων, η οξείδωση του λίπους και η ισχύς του σπριντ 6 δευτερολέπτων ήταν σημαντικά υψηλότερες στους αθλητές που ακολουθούσαν την κετογονική δίαιτα.
«Πιστεύω ότι οι θετικές αλλαγές στη σωματική απόδοση οφείλονται στην αυξημένη χρήση σωματικού λίπους ως πηγή ενέργειας κατά τη διάρκεια αυτών των 12 εβδομάδων, επομένως το αποθηκευμένο σωματικό λίπος καταναλώθηκε πιο γρήγορα», λέει ο Δρ Ντόιλ. «Ωστόσο, η τακτική προπόνηση (αντοχή, δύναμη και διαλειμματική προπόνηση υψηλής έντασης) διατήρησε τη μυϊκή μάζα και μπορεί να συνέβαλε στις μιτοχονδριακές προσαρμογές που απαιτούνται για την αύξηση της πρόσληψης λίπους».
Για όσους σκέφτονται να ακολουθήσουν τα βήματα των συμμετεχόντων στη μελέτη, ο Δρ Ντόιλ προειδοποιεί ότι οι αυστηροί διατροφικοί περιορισμοί στην κετογονική δίαιτα πρέπει να εξατομικεύονται.
Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στην κατανάλωση ηλεκτρολυτών για να διασφαλιστεί ότι αυτή η δίαιτα είναι ασφαλής. Είναι πολύ σημαντικό να καταναλώνεται αρκετό νάτριο και μαγνήσιο, ειδικά για άτομα με υψηλά επίπεδα φυσικής δραστηριότητας. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι κατά τη διάρκεια της κετογονικής δίαιτας, ορισμένοι ηλεκτρολύτες είναι πιο δύσκολο να απορροφηθούν και σε μικρότερες ποσότητες.
Βασικά ευρήματα
Η δήλωση ότι βρισκόμαστε στα πρώτα στάδια της κατανόησης μιας μεθόδου θεραπείας που χρονολογείται από το 1921 μπορεί να φαίνεται αντιφατική, αλλά είναι ωστόσο αληθινή.
Αν και τα οφέλη της κετογονικής δίαιτας για την επιληψία είναι αναμφισβήτητα και ο σημαντικός της ρόλος στη θεραπεία της παχυσαρκίας και του διαβήτη τύπου 2 υποστηρίζεται όλο και περισσότερο από στοιχεία, η πλειονότητα των περιπτώσεων χρήσης αυτής της δίαιτας για καρκίνο ή νευρολογικές παθήσεις εξακολουθεί να βασίζεται σε πρώιμα και αναξιόπιστα αποτελέσματα.
Αν και προσέχουμε να μην υπερβάλλουμε τα οφέλη της κετογονικής δίαιτας, οι ειδικοί συμφωνούν ότι οι δυνατότητές της είναι αρκετά μεγάλες ώστε να συμβάλλουν σημαντικά σε καλά σχεδιασμένη έρευνα σε διάφορους τομείς. Ακόμη και οι πιο μικρές διατροφικές αλλαγές που ξεκινούν με ένα ταξίδι στο παντοπωλείο μπορούν να τροφοδοτήσουν το εκτεταμένο ενδιαφέρον για την κετογονική δίαιτα.